काठमाडौँ । कुनै समय सिनेमा हलअगाडि टिकटका लागि हानथाप हुने अवस्था थियो। १० रुपैयाँको टिकट २० रुपैयाँमा ब्ल्याकमा बेचिन्थ्यो, दर्शकको उत्साह कम हुँदैनथ्यो। तर अहिले दृश्य फेरिएको छ। करोडौं लगानीमा बनेका फिल्मका टिकट निर्माता वा सम्बन्धित पक्षले नै चोक–गल्लीमा बाँड्दै “आउनुहोस्, फिल्म हेरिदिनुहोस्” भन्ने आग्रह गरिरहेका दृश्य देखिन थालेका छन्।
उद्योगभित्रै यो विषयमा बहस चर्किएको छ—यो प्रचार रणनीति हो कि दीर्घकालीन रूपमा उद्योगलाई क्षति पुर्याउने प्रवृत्तिरु
‘हाउसफुल’ देखाउन कृत्रिम भीडरु
पछिल्लो समय केही निर्माताले फिल्म ‘हिट’ भएको माहोल बनाउन टिकट वितरण गर्ने गरेको चर्चा छ। सामाजिक सञ्जालमा हाउसफुलको तस्वीर राख्न, नयाँ प्रोजेक्टका लागि लगानीकर्ता आकर्षित गर्न वा ओभरसिज राइट्स बेच्न सहज बनाउन कृत्रिम भीड देखाउने प्रयास हुने गरेको जानकारहरू बताउँछन्।
तर प्रश्न उठ्छ—यदि टिकट पैसा तिरेर काटिएको होइन भने त्यसलाई व्यापार कसरी मान्नेरु टिकटको मूल्य शून्यमा झर्दै जाँदा फिल्मको मूल्य पनि घट्ने खतरा बढ्छ। यसले दर्शकमाझ “नेपाली फिल्म हेर्न टिकट किन्नै पर्दैन” भन्ने गलत सन्देश जाने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।
राम्रो फिल्मका लागि ‘मार्केटिङ टुल’?
स्थापित ट्रेलर सम्पादक शाहिल खान भने सुरुवातमा निर्माताले टिकट किन्नु मार्केटिङको एउटा टुल हुन सक्ने बताउँछन्। उनका अनुसार, “फिल्म नहेर्दासम्म दर्शकलाई कस्तो बनेको छ थाहा हुँदैन। सुरुका केही दिन प्रतिक्रिया बुझ्न पाइयो भने त्यसपछि अडियन्स स्वतः बढ्न सक्छ।” तर फिल्म कमजोर भए जति टिकट किनेर देखाए पनि दीर्घकालीन फाइदा नहुने उनको तर्क छ।
सफल उदाहरण पनि
नेपालको इतिहासमै सर्वाधिक कमाइ गर्ने फिल्मका निर्माता विनोद पौडेल ले सुरुवाती चरणमा करिब १२ लाख रुपैयाँ बराबरको टिकट किनेको स्वीकार गरिसकेका छन्। उनको ब्लकबस्टर फिल्म पूर्ण बहादुरको सारंगी हिट हुनुमा उक्त रणनीतिले केही भूमिका खेलेको उनी बताउँछन्।
त्यस्तै, सुपरहिट चलचित्र परान टिमले पनि सुरुमा टिकट किनेर दर्शकलाई फ्रिमा देखाएको चर्चा चलेको थियो। तर यी दुवै फिल्म अन्ततः कन्टेन्टका कारण सफल भएको विश्लेषकहरूको मत छ।
गम्भीर चिन्ता
नेपाली फिल्मका सफल मेकर दीपकराज गिरी भने यो प्रवृत्तिप्रति गम्भीर चिन्ता व्यक्त गर्छन्। “फिल्म किन बनाउनेरु कसका लागि बनाउनेरु त्यो मोटिभ स्पष्ट हुनुपर्छ,” उनी भन्छन्। उनका अनुसार, एक हप्तासम्मका शो नै किनेर फ्रिमा फिल्म देखाउने चलन उद्योगका लागि जोखिमपूर्ण छ।
यदि यस्तो ट्रेन्ड स्थापित भयो भने वास्तविक दर्शक घट्ने, सित्तैमा फिल्म हेर्ने बानी बस्ने र भविष्यमा राम्रा फिल्मले पनि व्यापार गर्न संघर्ष गर्नुपर्ने अवस्था आउने खतरा रहेको उनी बताउँछन्।
निष्कर्ष
फिल्मको प्रचार आवश्यक भए पनि कृत्रिम भीड देखाएर ‘हिट’ को माहोल बनाउने प्रवृत्तिले उद्योगको विश्वसनीयता कमजोर पार्न सक्छ। पारदर्शी व्यापार, गुणस्तरीय कन्टेन्ट र दर्शकप्रति सम्मान नै नेपाली फिल्म उद्योगको दीर्घकालीन समाधान भएको फिल्मकर्मीहरू स्वयं स्वीकार गर्छन्।
अल्पकालीन फाइदाका लागि गरिएको यस्तो अभ्यास दीर्घकालमा आत्मघाती सावित नहोला भन्न सकिँदैन।
पछिल्लो समय नेपाली फिल्म क्षेत्रमा निर्माता स्वयंले टिकट किनेर दर्शकलाई निःशुल्क वितरण गर्ने प्रवृत्ति बढ्दो छ। करोडौं लगानीमा बनेका फिल्मका टिकट चोक–गल्लीमा बाँडिँदै “फिल्म हेरिदिनुहोस्” भन्ने आग्रह गरिन थालेपछि उद्योगभित्रै बहस सुरु भएको छ।
केही निर्माताले फिल्म ‘हिट’ भएको माहोल बनाउन र सामाजिक सञ्जालमा हाउसफुल देखाउन सुरुवाती दिनमा टिकट किन्ने गरेको चर्चा छ। यसले लगानीकर्ता आकर्षित गर्न र ओभरसिज राइट्स बिक्रीमा सहयोग पुग्ने विश्वास गरिएको छ। तर पैसा नतिरी काटिएको टिकटलाई वास्तविक व्यापार मान्न नसकिने भन्दै आलोचना पनि भइरहेको छ।
ट्रेलर सम्पादक शाहिल खान का अनुसार, राम्रो फिल्मका लागि सुरुवाती चरणमा टिकट किन्नु मार्केटिङ टुल हुन सक्छ। तर कन्टेन्ट कमजोर भए दर्शक टिक्दैनन्।
निर्माता विनोद पौडेल ले आफ्नो ब्लकबस्टर फिल्म पूर्ण बहादुरको सारंगी को सुरुवातमा टिकट किनेको स्वीकार गरेका छन्। यस्तै, परान टिमले पनि प्रारम्भमा फ्रि शो गरेको चर्चा थियो।
तर अभिनेता–निर्माता दीपकराज गिरी भने यस्तो प्रवृत्तिले उद्योगलाई दीर्घकालमा क्षति पुर्याउने चेतावनी दिन्छन्। उनका अनुसार, यदि दर्शकलाई सित्तैमा फिल्म हेर्ने बानी बस्यो भने भविष्यमा राम्रा फिल्मले पनि व्यापार गर्न संघर्ष गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।
फिल्मकर्मीहरूका अनुसार, दीर्घकालीन रूपमा उद्योग बचाउन पारदर्शी व्यापार र गुणस्तरीय कन्टेन्टमै जोड दिनु आवश्यक छ।